Listerioza është një infeksion bakterial i zorrëve që ndodh si rezultat i konsumimit të ushqimit të kontaminuar me baktere të gjinisë Listeria, më së shpeshti me specien Listeria monocytogenes, e cila zakonisht është një mikroorganizëm i përhapur kudo në mjedis dhe në ushqimet e papërpunuara, dhe si pasojë ndodh edhe në zonat e prodhimit të ushqimit. Rreziku më i madh për transmetimin e sëmundjes është rritja e këtij bakteri pasi procesi i prodhimit ose gatimit të ketë përfunduar, ose në ushqime të papërpunuara.

Simptomat

Listerioza mund të shkaktojë një sërë simptomash.

Disa pacientë mund të mos kenë simptoma. Më shpesh, pacientët kanë simptoma të gastroenteritit (të përziera, dhimbje stomaku, diarre, dhimbje koke, ethe). Mund të shfaqen edhe komplikime të tilla si sepsë, inflamacion i trurit dhe meningjeve, dhe inflamacion i rreshtimit të zemrës, por më rrallë.

Si mund të sëmureni

Bakteret që shkaktojnë listeriozën janë të përhapura në mjedis dhe mund të gjenden në tokë, ujëra sipërfaqësore, bimësi dhe shumë kafshë shtëpiake dhe të egra (të cilat shpesh nuk kanë simptoma).

Shumica e njerëzve sëmuren duke ngrënë ushqim të kontaminuar, por infeksioni është gjithashtu i mundur përmes kontaktit të drejtpërdrejtë, si dhe me anë të thithjes.

Bakteria listeria mund të rritet në diapazonin e ulët të temperaturës nga 0 °C deri në 45 °C, kështu që mbijeton dhe shumohet në temperatura normale të frigoriferit, gjë që e bën atë veçanërisht të rrezikshme. Megjithatë, trajtimi i mirë termik, gatimi dhe pjekja shkatërrojnë bakteret. Ushqimet që nuk janë ftohur në temperaturën e frigoriferit, si dhe ushqimet që janë ftohur shumë ngadalë, janë në rrezik të shtuar për rritjen e numrit të listerias. Në ushqimet me rrezik të lartë të ruajtura në frigorifer, siç janë djathi i butë, qumështi dhe produktet e qumështit të papasterizuara, peshku i tymosur, mishi i ngrirë, ushqimet e prera në feta, sallatat dhe sanduiçët e përgatitur paraprakisht. Prania e këtij bakteri në çdo përqendrim është e rëndësishme për shëndetin publik sepse ekziston mundësia e rritjes dhe shumimit të tij gjatë ruajtjes.

Diagnoza

Testet laboratorike për të konfirmuar infeksionin me Listeria nga mostrat e gjakut ose të lëngut cerebrospinal.

Testet laboratorike kryhen edhe në ushqim për të gjetur burimin e Listerias.

Trajtimi

Trajtimi bëhet me antibiotikë të përshtatshëm.

Individë veçanërisht të ndjeshëm

• gra shtatzëna

• persona me sistem imunitar të dobësuar

• të moshuar dhe pacientë në spitale,

Si mund ta zvogëloni rrezikun e prekjes nga listerioza?

Udhëzimet e përgjithshme për parandalimin e listeriozës janë të ngjashme me ato që përdoren për të parandaluar sëmundjet e transmetuara nga ushqimi. Ekzistojnë rekomandime për njerëzit me rrezik më të lartë për listeriozë, si dhe rekomandime për parandalimin e listeriozës nga trajtimi jo i duhur i ushqimit (kastravecat, shalqinjtë, prodhimet e tjera të papërpunuara).

Rekomandime të përgjithshme për parandalimin e listeriozës

• Lani mirë produktet e papërpunuara, siç janë frutat dhe perimet, nën ujë të rrjedhshëm para se t’i hani, t’i prisni ose t’i gatuani. Edhe nëse produktet do të qërohen, ato duhet të lahen më parë. Sigurohuni që produktet si pjeprat dhe kastravecat të fërkohen mirë me një furçë nëse është e nevojshme.

• Konsumoni qumësht të pasterizuar dhe produkte qumështi të bëra vetëm nga qumësht i pasterizuar, pasi procesi i pasterizimit shkatërron bakteret.

• Thajini produktet me një leckë të pastër ose peshqir letre.

• Ndani mishin dhe shpendët e pagatuar nga perimet, ushqimi i gatuar dhe ushqimi i gatshëm për t’u ngrënë.

• Mbajeni kuzhinën dhe të gjitha veglat dhe pajisjet sa më të rregullta, të pastra dhe të sigurta të jetë e mundur.

• Lani duart, thikat, sipërfaqet e punës dhe dërrasat e prerjes pasi të keni trajtuar dhe përgatitur ushqim të papërpunuar.

• Monitoroni temperaturën e frigoriferit dhe ngrirësit dhe kontrollojeni atë rregullisht. Temperatura në frigorifer duhet të jetë rreth 4°C ose më e ulët, dhe në ngrirës -18°C ose më e ulët.

• Nëse lëngu nga lëngjet e mishit, mishi i papërpunuar dhe shpendët e papërpunuar derdhet në frigorifer, ai duhet të pastrohet menjëherë.

• Pastroni frigoriferin, muret dhe raftet rregullisht me ujë të nxehtë dhe detergjent.

• Sigurohuni që ushqimi të jetë i rregulluar siç duhet në frigorifer, ushqimet e përpunuara termikisht dhe ushqimet e gatshme për t’u ngrënë të ruhen mbi ushqimet e papërpunuara.

• Përpunim termik i mirë, mjaftueshëm i gjatë dhe mjaftueshëm i lartë i mishit dhe shpendëve.

• Ruajeni ushqimin në mënyrë të sigurt. Listeria mund të fshihet në shumë lloje ushqimesh. Vaktet e gatshme për t’u ngrënë duhet të përdoren sa më shpejt të jetë e mundur.

• Vaktet e gatshme për t’u ngrënë që planifikoni të përdorni më vonë duhet të ndahen në enë të cekëta, të ftohen shpejt dhe të ruhen të mbyllura mirë (me kapakë hermetikë, plastikë ose letër alumini). Përdoreni brenda 3 ditëve. Mos e vendosni produktin në frigorifer pas datës së skadimit.

• Djathërat e prerë dhe produktet e ftohta nuk duhet të futen në frigorifer për më shumë se 3 deri në 5 ditë.

Nuk ka vaksinë kundër listeriozës.