Vera dhe temperaturat e larta rrisin rrezikun e sëmundjeve që transmetohen nëpërmjet ushqimit dhe ujit. Shumica e këtyre sëmundjeve mund të parandalohen me anë të higjienës së duhur, trajtimit të sigurt të ushqimit, ruajtjes dhe përgatitjes së duhur të ushqimit, si dhe përdorimit të ujit të pijshëm të sigurt.

Cilat janë sëmundjet më të zakonshme që transmetohen përmes ushqimit dhe ujit?

Sëmundjet që transmetohen nga ushqimi dhe uji shkaktohen nga bakteret, viruset, parazitët ose toksinat e tyre, të cilat hyjnë në trup nëpërmjet konsumimit të ushqimit ose ujit të kontaminuar me agjentë infektivë ose toksikë.

Sëmundjet më të zakonshme janë:

  • Salmoneloza (Salmonella enteritidis) – më shpesh ndodh pas konsumimit të vezëve, mishit, qumështit ose produkteve të qumështit të pagatuara mjaftueshëm.
  • Helmimi akut nga ushqimi (Staphylococcus aureus) – ndodh pas konsumimit të ushqimit që është ekspozuar ndaj temperaturave të papërshtatshme për një kohë të gjatë, veçanërisht në verë, kur temperaturat e larta lejojnë riprodhim më të shpejtë të baktereve dhe rritje të prodhimit të enterotoksinave në ushqimin me origjinë shtazore.
  • Campylobacter jejuni – transmetohet më së shpeshti përmes pulës së gjallë ose të pagatuar mirë dhe produkteve të tjera shtazore, qumështit të papasterizuar dhe ujit të kontaminuar.
  • Infeksionet me Escherichia coli, veçanërisht infeksioni enterohemorragjik (EHEC) – përmes mishit të pagatuar mirë, si dhe përmes qumështit të freskët, frutave dhe perimeve të kontaminuara.
  • Shigelloza dhe ethet tifoide (Shigella spp., Salmonella typhi) – transmetohen nëpërmjet ujit të kontaminuar, ushqimit të kontaminuar dhe duarve të papastra.
  • Hepatiti A – transmetohet nëpërmjet ujit të kontaminuar, frutave të freskëta, perimeve ose butakëve nga ujërat e kontaminuara.
  • Noroviruset dhe rotaviruset – shkaktojnë gastroenterit dhe përhapen përmes ushqimit të kontaminuar, ujit, ushqimeve të ngrira dhe përmes kontaktit me objekte/sipërfaqe të kontaminuara ose një person të infektuar.
  • Amebiaza dhe giardiaza – infeksione parazitare që transmetohen më shpesh përmes ujit të kontaminuar, akullit, frutave dhe perimeve të palara mirë ose ushqimit të gjallë.
  • Listerioza transmetohet më së shpeshti nëpërmjet konsumit të qumështit dhe produkteve të qumështit të papasterizuara, mishit të pagatuar mirë, mishrave të gatshme, peshkut të tymosur, perimeve dhe frutave të freskëta dhe ushqimeve të tjera të gatshme për t’u ngrënë të ruajtura për një kohë të gjatë në kushte të papërshtatshme. Bakteret mund të transmetohen edhe nëpërmjet kontaktit të drejtpërdrejtë me kafshët e infektuara, sekrecionet e tyre ose tokën dhe plehun e kontaminuar.

Cilat janë simptomat më të zakonshme?

Më të ndjeshëm ndaj helmimit nga ushqimi janë fëmijët, të moshuarit dhe gratë shtatzëna. dhe njerëzit me imunitet të dobësuar. Simptomat më të zakonshme që mund të shfaqen pas konsumimit të ushqimit dhe ujit me shëndet të dyshimtë janë: të vjella, diarre , ethe, dhimbje koke dhe marramendje, dhimbje muskujsh, përthithje e dëmtuar e lëndëve ushqyese, dhimbje dhe ngërçe barku, si dhe infeksione të shoqëruara të organeve të tjera .

Kërkoni ndihmë të menjëhershme mjekësore nëse:• keni temperaturë të lartë (>38.5 °C);• keni jashtëqitje me gjak;• vjellni vazhdimisht dhe nuk jeni në gjendje të pini lëngje;• keni shenja dehidratimi (gojë të thatë, ulje të urinimit, marramendje);• simptomat zgjasin më shumë se 2-3 ditë;• është sëmurë fëmijë e vogël, person i moshuar, grua shtatzënë ose person me sistem imunitar të dobësuar.

Kur të kërkoni ndihmë?

Nëse përjetoni ndonjë nga simptomat e mësipërme dhe dyshoni se keni konsumuar ushqim ose ujë të pasigurt, kontaktoni mjekun tuaj amë ose institucionin më të afërt shëndetësor. Ndiqni këshillat e ekspertëve, ndërkohë, hidratohuni me ujë të sigurt, pushoni dhe merrni terapi simptomatike.

Cilat janë rreziqet më të zakonshme?

Ruajtja e ushqimit të përgatitur në temperaturë ambienti, veçanërisht në muajt e nxehtë të verës, lejon shumëzimin e shpejtë të agjentëve infektivë dhe sekretimin e toksinave të tyre dhe është shkaku më i zakonshëm i sëmundjeve që vijnë nga ushqimi.

Në muajt e verës dhe në situatat kur ka një ndërprerje të stabilitetit të sistemit të furnizimit me ujë të shoqëruar me mungesë periodike të ujit të pastër, rritet rreziku i shfaqjes dhe përhapjes së sëmundjeve të transmetuara përmes ushqimit dhe ujit të kontaminuar. Temperaturat e larta përshpejtojnë kontaminimin dhe riprodhimin e mikroorganizmave, dhe mungesa e ujit të pastër e bën të vështirë higjienën personale, përgatitjen dhe ruajtjen e ushqimit.

MASAT PARANDALUESE:

1. Ruani pastërtinë

  • Lani duart me sapun dhe ujë për të paktën 20 sekonda:
  • para përgatitjes së ushqimit;
  • para se të hahet;
  • pasi keni prekur mish dhe vezë të papërpunuara;
  • pas përdorimit të tualetit.
  • Mbani sipërfaqet e punës dhe enët e kuzhinës të pastra.
  • Mbroni ushqimin nga insektet dhe brejtësit.

2. Ndani ushqimin e gjallë nga ai i gatuar

  • Përdorni dërrasa dhe thika të ndara për mishin e gjallë dhe ushqimin e gatshëm për t’u ngrënë.
  • Ruani mishin dhe shpendët e gjallë në enë të mbyllura në frigorifer.

3. Përgatitni ushqimin me kujdes.

  • Mishi, shpendët, vezët dhe ushqimet e detit duhet të gatuhen plotësisht.
  • Ushqimi duhet të arrijë një temperaturë të brendshme prej të paktën 70 °C.

4. Mbajeni ushqimin në një temperaturë të sigurt

  • Mos e lini ushqimin e përgatitur në temperaturë ambienti për më shumë se 2 orë.
  • Në kushtet e verës (>32 °C), ushqimi nuk duhet të lihet jashtë për më shumë se 1 orë.
  • Ruajeni ushqimin e ftohtë në një temperaturë nën 5 °C.
  • Mbajeni ushqimin e nxehtë në një temperaturë mbi 60 °C.

5. Përdorni ujë të sigurt dhe lëndë të para të sigurta

  • Përdorni ujë të pijshëm të sigurt.
  • Lani frutat dhe perimet me ujë të sigurt.
  • Shmangni ujin e papastër për sporte, peshkim dhe larje.
  • Përdorni qumësht dhe produkte qumështi të pasterizuara.
  • Kontrolloni datën e skadimit të ushqimit.
  • Mos konsumoni ushqim me erë, shije ose pamje të ndryshuar.

Rekomandime të veçanta për temperaturat e larta

  • Shmangni blerjen e ushqimit nga shitës të paregjistruar.
  • Kur udhëtoni, mbani ushqimin në frigoriferë ose termo-kuti.
  • Mos konsumoni akull me origjinë të panjohur.
  • Në rast të ndërprerjes së furnizimit me ujë ose dyshimit për ndotje të ujit, përdorni ujë të zier ose të ambalazhuar.

Detyrimet e përpunuesve të ushqimit dhe autoriteteve kompetente

Personat që përgatisin, trajtojnë, ruajnë ose shpërndajnë ushqim në restorante, ambiente shërbimi ushqimor, kuzhina publike dhe ambiente të tjera ushqimore duhet të trajnohen rregullisht për sigurinë ushqimore dhe të zbatojnë vazhdimisht parimet e higjienës minimale dhe praktikave të mira të higjienës.

Punonjësit që punojnë me ushqim duhet t’i nënshtrohen rregullisht kontrolleve sanitare dhe shëndetësore, në përputhje me rregulloret në fuqi.

Të sigurohet kontroll të vazhdueshëm veterinar dhe sanitar të kafshëve dhe produkteve me origjinë shtazore, duke përfshirë kontrollin gjatë mbarështimit, therjes, përpunimit, ruajtjes, transportit dhe tregtisë, me qëllim garantimin e sigurisë ushqimore dhe uljen e rrezikut të sëmundjeve që transmetohen nga ushqimi.

USHQIMI DHE UJI I SIGURTË JANË PARAKUSHTE THELBËSORE PËR RUAJTJEN E SHËNDETIT.

DUKE ZBATUAR MASA TË THJESHTA TË HIGJENËS DHE PËRDORIMIN E DUHUR TË USHQIMIT, SHUMICA E SËMUNDJEVE QË TRANSMETOHEN PËRMES USHQIMIT DHE UJIT MUND TË PARANDALOHEN ME SUKSES.

Departamenti i Epidemiologjisë së Sëmundjeve Infektive