25 KORRIK – DITA BOTËRORE E PARANDALIMIT TË MBYTJES
Mbytja mund të parandalohet në shumë mënyra!
Mbytja ka marrë mbi 3 milionë jetë në dekadën e fundit – kryesisht fëmijë dhe të rinj – kjo kërkon një përgjigje të menjëhershme!
Instituti i Shëndetit Publik ka disa vite që shënon Ditën Botërore të Parandalimit të Mbytjeve. Ai ofron rekomandime të qarta për vëmendje dhe kujdes më të madh nga institucionet qeveritare dhe monitorim të rregulloreve ligjore me qëllim parandalimin e pasojave katastrofike të mbytjes.
Çdo vit, vdekjet nga mbytja mund të parandalohen falë zgjidhjeve inovative nga organizatat, komuniteti, qeveritë dhe individët.
Sipas të dhënave nga Zyra Shtetërore e Statistikave në Republikën e Maqedonisë, në vitin 2025, gjithsej 10 persona vdiqën nga shkaqe të jashtme të vdekjes, pra nga mbytja, nga të cilët 8 ishin gra dhe 2 ishin burra.
Në nivel global, pati rreth 300,000 vdekje nga mbytja në vitin 2021 – kjo është ekuivalente me më shumë se 30 persona që humbin jetën nga mbytja çdo orë të ditës. Pothuajse gjysma e këtyre vdekjeve janë nën moshën 29 vjeç dhe një e katërta janë nën moshën 5 vjeç. Më shumë se 90% e vdekjeve nga mbytja ndodhin në lumenj, liqene, puse, rezervuarë uji shtëpiak dhe pishina në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme, me fëmijët dhe adoleshentët në zonat rurale të prekur në mënyrë disproporcionale.
Pothuajse të gjitha këto vdekje janë të parandalueshme, megjithatë parandalimi i mbytjes mbetet një çështje e neglizhuar e shëndetit publik.
Organizata Botërore e Shëndetësisë publikoi Raportin Global të Mbytjes në dhjetor 2024, në të cilin morën pjesë 139 vende nga e gjithë bota, dhe në të cilin Republika e Maqedonisë gjithashtu mori pjesë përmes Institutit të Shëndetit Publik si një institucion që udhëhoqi mbledhjen e të dhënave nga institucionet përkatëse që ishin të nevojshme për të përgatitur raportin global.
Raporti global tregoi se vdekshmëria globale e vlerësuar nga mbytja është ulur me kalimin e kohës, pasi rreziqet dhe prioritetet janë në një nivel më të lartë. E gjithë kjo kontribuoi në zhvillimin e iniciativave më efektive për parandalimin e mbytjes, veçanërisht në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme që kanë përqindjen më të lartë të vdekjeve nga mbytja. Shumë nga këto vende kanë bërë përparim në parandalimin e mbytjes me strategji kombëtare të miratuara rishtazi, si dhe ndërhyrje të përhapura në komunitet.
Megjithatë, progresi është larg asaj që nevojitet për të përmbushur objektivat globale. Ekziston një nevojë urgjente për të forcuar përpjekjet për të parandaluar mbytjen, pasi trendet aktuale tregojnë se deri në vitin 2050, mbi 7.2 milionë njerëz (kryesisht fëmijë) mund të humbasin jetën nga mbytja. Republika e Maqedonisë ka boshllëqe në legjislacion dhe rregullore për rrethimin e pishinave publike dhe private. Nuk ka detyrim ligjor që pishinat të kenë rrethime mbrojtëse. Politika dhe strategji inovative janë të nevojshme në nivel kombëtar. Të gjithë duhet të kenë qasje të sigurt në ujë dhe të jenë në gjendje ta shijojnë atë në mënyrë të sigurt. Duhet pak për të shpëtuar një jetë!
JA ÇFARË DUHET TË DINI:
Fëmijët e moshës 0 deri në 5 vjeç dhe të gjithë ata që nuk dinë të notojnë: –
- Duhet të jenë në afërsi të një prindi ose kujdestari në çdo kohë;
- Kjo do të thotë që një i rritur duhet të jetë me fëmijën në ujë.
Fëmijët e moshës 6 deri në 10 vjeç: – – –
- Duhet të mbikëqyren nga afër dhe në mënyrë aktive nga një prind ose kujdestar;
- Kjo përfshin përgatitjen për të hyrë në ujë në çdo kohë;
- Mbajtja e kontaktit të vazhdueshëm me sy;
- Mbajtja larg shpërqendrimeve;
Minimizimi i shpërqendrimeve:
- Shmangni përdorimin e telefonave celularë, bisedat e gjata ose shpërqendrime të tjera që mund të shkaktojnë humbje të mbikëqyrjes.
Në këtë Ditë Botërore të Parandalimit të Mbytjes, ne i inkurajojmë të gjitha familjet të gjejnë një moment për të përcaktuar sigurinë në ujë.
Përgatitur nga: Departamenti i Promovimit të Shëndetit dhe Mbikëqyrjes së Sëmundjeve
